Për një institucion që operon në Arsimin dhe Formimin Profesional, akreditimi nuk është thjesht një procedurë për t’u përmbushur. Është një moment ku institucioni vendos të matet — me standardet, me tregun dhe, mbi të gjitha, me vetveten.
Akreditimi është një proces i strukturuar, nëpërmjet të cilit një institucion ofrues i arsimit dhe formimit profesional aplikon, vlerësohet, autoriteti përgjegjës merr vendimin përkatës për akreditim ose mosakreditim, dhe më pas monitorohet gjatë periudhës së vlefshmërisë së akreditimit, në përputhje me “Rregulloren për Standardet, Kriteret dhe Procedurat e Akreditimit të Ofruesve të Arsimit dhe Formimit Profesional”, të miratuar me urdhrin nr. 845, datë 3.7.2025, botuar në Fletoren Zyrtare nr. 125/2025.
Sipas kësaj rregulloreje, procesi i akreditimit përfshin dorëzimin e aplikimit, shqyrtimin e dokumenteve, vetëvlerësimin, vlerësimin e jashtëm, marrjen e vendimit dhe, më pas, monitorimin në vijimësi.
Faza 1: Përgatitja dhe dorëzimi i kërkesës për akreditim
Procesi nis me përgatitjen e institucionit dhe dorëzimin e kërkesës për akreditim. Institucionet që synojnë të ofrojnë kualifikime profesionale të plota të niveleve 2–5 të KSHK-së duhet të marrin masa për aplikim të paktën 6 muaj përpara nisjes së planifikuar të kualifikimeve. I njëjti afat zbatohet edhe për riakreditimin.
Akreditimi i institucioneve ofruese të AFP-së realizohet në bazë të standardeve të akreditimit, të përcaktuara në Shtojcën 1 “Standardet e akreditimit, sipas fushave dhe nënfushave të cilësisë”
Dokumentacioni që dorëzohet në këtë fazë:
- kërkesa zyrtare për akreditim, sipas Shtojcës 2 “Formati i kërkesës për akreditim”
- dokumenti që vërteton pagesën e tarifës së aplikimit;
- dokumenti i hapjes, riorganizimit ose licencës si ofrues jopublik, sipas rastit;
- përshkrim i shkurtër i institucionit dhe historikut të veprimtarisë së tij;
- organigrama e institucionit;
- rregullorja e brendshme;
- dokument pronësie ose qiraje, i vlefshëm për periudhën e akreditimit;
- akti administrativ për ngritjen e ekipit të sigurimit të brendshëm të cilësisë;
- akti administrativ për ngritjen e komisionit ose strukturës përgjegjëse për shëndetin, sigurinë, mirëmbajtjen dhe mjedisin;
- raporti i vitit të fundit të vetëvlerësimit, sipas formatit të përcaktuar në Shtojcën 3 “Formati i Raportit të Vetëvlerësimit”
- plani afatmesëm i miratuar për katër vitet e ardhshme, me parashikimet financiare përkatëse;
- plani vjetor aktual i miratuar, që përfshin proceset e sigurimit të cilësisë;
- standardet e profesioneve, standardet e kualifikimeve dhe dokumentet kurrikulare për kualifikimet për të cilat kërkohet akreditim;
- lista e personelit drejtues, mësimdhënës dhe mbështetës, së bashku me kualifikimet dhe përvojën e tyre;
- CV-të e personelit sipas formatit Europass;
- kontratat e punës të vlefshme;
- listat e klasave, laboratorëve, mjediseve të praktikës profesionale, pajisjeve, teksteve dhe materialeve ndihmëse;
- marrëveshjet kuadër të bashkëpunimit me biznesin për praktikat profesionale, nëse ka;
- autorizimet e shëndetit publik, certifikatat e sigurisë nga zjarri dhe autorizime të tjera të kërkuara nga legjislacioni në fuqi.
Dorëzimi i kërkesës dhe i dokumentacionit bëhet me postë të thjeshtë dhe nëpërmjet postës elektronike në adresën: akreditimi@akafp.gov.al
Faza 2: Shqyrtimi paraprak i kërkesës dhe dokumentacionit
Pas regjistrimit të kërkesës në Agjencinë Kombëtare të Arsimit, Formimit Profesional dhe Kualifikimeve (AKAFPK), caktohet koordinatori i procesit të akreditimit, i cili shqyrton nëse kërkesa dhe dokumentacioni janë të sakta dhe të plota, brenda 15 ditëve pune nga marrja e kërkesës për akreditim.
Nëse evidentohen mungesa ose pasaktësi, institucioni njoftohet për t’i plotësuar ose korrigjuar ato brenda 10 ditëve pune.
Vetëm pasi dokumentacioni të jetë i plotë dhe i saktë, miratohet vijimi i procedurës së akreditimit.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- dokumentacioni i dorëzuar në fazën e aplikimit;
- çdo plotësim ose sqarim shtesë i kërkuar nga AKAFPK gjatë shqyrtimit paraprak.
Faza 3: Përgatitja për vlerësimin e jashtëm
Pas miratimit të kërkesës, AKAFPK-ja ngre Grupin e Vlerësimit të Jashtëm dhe njofton institucionin për përbërjen e tij. Institucioni ka të drejtë të shprehet për pranimin ose kundërshtimin e anëtarëve të grupit në rast konflikti interesi.
Më pas, Grupi i Vlerësimit të Jashtëm analizon dokumentet dhe të dhënat e institucionit dhe përgatit planin paraprak të vizitës në terren. Institucioni njoftohet për planin e vizitës dhe për veprimtaritë e planifikuara.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- dosja e vetëvlerësimit;
- përgjigjet ndaj pyetësorëve të kërkuar nga Grupi i Vlerësimit të Jashtëm;
- dokumente, evidenca dhe të dhëna shtesë që kërkohen për përgatitjen e vizitës në terren.
Faza 4: Vizita në terren dhe mbledhja e evidencave
Vizita në terren zhvillohet nga Grupi i Vlerësimit të Jashtëm dhe zgjat 1 deri në 3 ditë.
Gjatë kësaj faze, vlerësuesit shqyrtojnë dokumentet, vëzhgojnë mjediset dhe aktivitetet mësimore, zhvillojnë intervista dhe fokus-grupe, si dhe mbledhin evidenca të tjera të nevojshme për të vlerësuar përmbushjen e standardeve dhe kritereve të akreditimit, sipas formatit të përcaktuar në Shtojcën 4 “Llojet e aktiviteteve gjatë vizitës në terren”
Në përfundim të vizitës, Grupi i Vlerësimit të Jashtëm zhvillon një takim përmbyllës me përfaqësuesit e institucionit dhe prezanton gjetjet paraprake.
Dokumentacioni dhe evidencat në këtë fazë:
- dokumentet e vëna në dispozicion nga institucioni gjatë vizitës;
- evidencat e mbledhura nga vëzhgimet në terren;
- të dhënat nga intervistat dhe fokus-grupet;
- minutat e takimit përmbyllës të vizitës në terren.
Faza 5: Hartimi i raportit të akreditimit
Pas përfundimit të vizitës në terren, secili anëtar i Grupit të Vlerësimit të Jashtëm harton raportin individual të gjetjeve.
Kryetari i Grupit të Vlerësimit të Jashtëm harton raportin përfundimtar të akreditimit, sipas Shtojcës 5 “Formati i raportit të akreditimit” dhe e dorëzon së bashku me evidencat mbështetëse në AKAFPK.
Raporti i akreditimit përmban të dhënat për institucionin, metodologjinë e vlerësimit, gjetjet për secilën fushë dhe kriter, inventarin e evidencave, përmbledhjen e konkluzioneve dhe rekomandimeve.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- raportet individuale të gjetjeve nga anëtarët e Grupit të Vlerësimit të Jashtëm;
- raporti i akreditimit;
- evidencat mbështetëse të bashkëlidhura raportit.
Faza 6: Shqyrtimi, komentimi dhe miratimi i raportit
AKAFPK shqyrton raportin dhe, nëse ka mangësi, ia kthen Grupit të Vlerësimit të Jashtëm për përmirësim.
Pasi raporti validohet nga njësia përgjegjëse e akreditimit në AKAFPK, ai i dërgohet institucionit me vërejtje, sugjerime ose rekomandime.
Institucioni ka 5 ditë pune kohë për të paraqitur komentet, kundërshtimet ose evidencat mbështetëse, nëse ka.
Më pas hartohet raporti përfundimtar dhe i propozohet drejtorit të përgjithshëm të AKAFPK-së, i cili e miraton dhe ia përcjell ministrit përgjegjës për AFP-në.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- raporti i validuar nga AKAFPK;
- komentet, kundërshtimet ose evidencat shtesë të paraqitura nga institucioni;
- raporti përfundimtar i akreditimit i miratuar nga drejtori i përgjithshëm i AKAFPK-së
- propozimi për akreditim ose mosakreditim.
Faza 7: Vendimi për akreditim dhe komunikimi i rezultatit
Në bazë të raportit përfundimtar dhe propozimit të AKAFPK-së, ministri përgjegjës për AFP-në merr vendimin për akreditim ose mosakreditim, sipas formatit të përcaktuar në Shtojcën 6 “Formati i Vendimit për Akreditim”, brenda 3 javëve kalendarike nga marrja e propozimit të AKAFPK-së.
Në rast të miratimit të akreditimit, vlefshmëria e akreditimit është 4 vjet.
Pas marrjes së vendimit, AKAFPK njofton zyrtarisht institucionin, lëshon certifikatën e akreditimit, sipas formatit të miratuar në Shtojcën 7 dhe publikon vendimin, përmbledhjen e raportit dhe përditëson regjistrin e ofruesve të akredituar.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- vendimi i ministrit përgjegjës për AFP-në për akreditim ose mosakreditim;
- certifikata e akreditimit, në rast të vendimit pozitiv;
- përmbledhja e raportit të akreditimit dhe publikimi në regjistrin përkatës.
Faza 8: Ankimimi
Institucioni ka të drejtë të kërkojë informacion dhe të ankimojë procedurën ose vendimin e akreditimit në çdo fazë të procesit, sipas rregullave të Kodit të Procedurave Administrative të Republikës së Shqipërisë.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- kërkesa për informacion, sqarim ose ankimim;
- dokumentacioni mbështetës për pretendimet e institucionit;
- përgjigjet dhe aktet përkatëse të autoriteteve kompetente.
Faza 9: Monitorimi pas akreditimit
Pas marrjes së statusit të akreditimit, institucioni monitorohet nga AKAFPK për të verifikuar përputhshmërinë në vijimësi me standardet e akreditimit.
Monitorimi mund të jetë në terren, në distancë ose i kombinuar, dhe mund të jetë i përgjithshëm, tematik, individual, i posaçëm ose për kualifikim.
Institucioni ofrues i akredituar ka detyrimin të zhvillojë rregullisht vetëvlerësimin, të japë informacionin dhe të dhënat e nevojshme dhe të marrë masa për zbatimin e rekomandimeve.
Dokumentacioni në këtë fazë:
- informacioni dhe të dhënat e kërkuara për monitorim;
- raportet e rregullta të vetëvlerësimit;
- evidencat për zbatimin e rekomandimeve;
- raporti i monitorimit i hartuar nga AKAFPK.
Si përkthehet akreditimi për individin dhe për tregun
Edhe pse procesi i akreditimit përjetohet drejtpërdrejt nga ofruesit, ndikimi i tij shtrihet shumë më gjerë.
Për individin, akreditimi funksionon si një mekanizëm reduktimi i pasigurisë. Ai garanton që programet e ndjekura janë të strukturuara sipas standardeve dhe që rezultatet e të nxënit janë të matshme dhe të njohura. Në praktikë, kjo përkthehet në një probabilitet më të lartë që aftësitë e fituara të kenë vlerë reale në tregun e punës.
Për tregun dhe shoqërinë, akreditimi krijon një sistem filtrimi të cilësisë. Ai redukton asimetrinë e informacionit midis ofruesve të arsimit dhe punëdhënësve, duke krijuar një bazë më të besueshme për vendimmarrje. Në të njëjtën kohë, ai kontribuon në standardizimin e aftësive dhe në rritjen e koherencës midis sistemit arsimor dhe kërkesave të ekonomisë.
Në fund, akreditimi nuk është vetëm një proces verifikimi. Është një mekanizëm që strukturon marrëdhënien mes institucioneve, individëve dhe tregut — duke e zhvendosur fokusin nga oferta formale drejt cilësisë së provueshme.
